Willem du Gardijn

Een arm die zich nog net niet helemaal strekt, bekroond met een wapperend handje dat geen vuist wil worden – dat was het eerste woord van Raketman.

We noemen het hier ten huize Bijgekleurd de keizerlijke handbeweging. Het gebaar is gereserveerd voor de eettafel – eten staat hoog op zijn lijst, hij wil er steeds meer van, met de keizerlijke roept hij het naar zich toe. Jouw sperzieboon, het sneetje jonge kaas van tussen de boterham van Vosje.

De keizerlijke was de eerste aanvulling op huilen en lachen, de eerste keer ook dat we van Raketman een onmiskenbare en duidelijke intentie meenden te herkennen. Geef mij wat ik wil.

Het repertoire aan vierdimensionale fysieke vertalingen van wensen, noden en gevoelens is sinds die eerste beweging fors uitgebreid. Tegelijkertijd, maar geheel onafhankelijk, zo lijkt het, breidt het klankenpalet zich uit, met oei en nee als eerste echt duidelijke betekenisdrager. Af en toe wordt de keizerlijke al begeleid door de klank da, en we kunnen zien hoe het besef dat je al die fysieke inspanningen ook kunt vervangen door woorden en zinnen begint te dagen. Eens daar, zo weten we, is het hek van de dam.

Voor we het beseffen zal hij zich verliezen in verhalen, met personages en een plot, losweg gebaseerd op wat hij ziet, hoort of meemaakt, met superhelden en krachten en absoluut te mijden lava op de vloer, zoals Vosje die tegenwoordig vertelt. Nog even verder en hij schrijft blogstukjes over zijn kindertijd.

Maar daar is hij nu nog niet.

In deze periode van woordenloze taal – het is te zeggen, woorden zijn wel beschikbaar om te begrijpen, om acties te koppelen aan wat hij hoort, maar die woorden zelf actief gebruiken is nog een stap te ver – ligt zijn ziel open en bloot te kijk. Nog geen ironie, geen leugentjes om bestwil, geen opzettelijk zwijgen, geen aarzelend tasten naar het juiste woord voor het maximale effect. Geen verschil, kortom, tussen intentie en uitdrukking, geen verhulling, en, naar we aannemen van de kinderlijke onschuld, niets dat onthuld moet worden.

Het is een sleutelmoment, zoals alle momenten in de ontwikkeling van een kind, waar ik met een vergrootglas naar probeer te kijken, vloekend op mijn eigen rusteloosheid, die me weglokt van het hier en nu van de keizerlijke. Mijn ouderlijke taak is het om het gebaar te beantwoorden met een eindeloos en genuanceerd ja en neen, zodat de jongen leert dat niet elk verlangen gerechtvaardigd is, en niet elk gerechtvaardigd verlangen zo maar kan worden ingewilligd. Het is de sperzieboon van Vosje, jongen, blijf uit zijn bord.

Dat is een moeilijke taak, want er moet gelet worden dat ik ook zonder taal het onderscheid duidelijk maak tussen intentie en verlangen, want waar ik zal falen – en ik zal falen, ook het fijnste gebeitel maakt scherven en iedere ziel wordt bekrast – zal schaamte zich installeren. Een volwassen leven lang zal hij zich buigen over de vraag waar zijn rusteloosheid vandaan komt, en hoe, anders dan zich niet meer te herinneren hoe hij aan tafel van zijn vader niet kreeg wat hij verlangde, wat hij nodig had, waar hij recht op had, hoe hij met die rusteloosheid om moet gaan.

Misschien zijn die eerste krassen al eerder gezet, is het een illusie dat ik nog iets aan de route van zijn leven kan bijdragen, en is de keizerlijke handbeweging een voorafname van wat hem later als vanzelfsprekend zal toekomen. We weten het niet, en ook de keizer, op het einde van zijn leven, zal het niet weten.

Niet voor niets reisde ik (keizer Hadrianus) tienduizenden mijlen, niet voor niets bouwde ik in Tibur mijn eigen villa. Het was allemaal om mijn rusteloosheid te bestrijden, een rusteloosheid die vele gronden had […] een rusteloosheid die ik meedroeg in mijn hart.

Willem du Gardijn, Het einde van het lied

Een gedachte over “Willem du Gardijn

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s