Kompas


Ik herinner me de de toespraak van Colin Powell voor de Verenigde Naties als was het gisteren. Weapons of mass destruction.

Het was februari 2003, en een hersenvliesontsteking kluisterde me aan een ziekenhuisbed. Er gebeurde verder niets, het virus had mijn lijf in zijn greep en de tijd stond stil, als in een kinderfantasie waarin je even rond kan wandelen terwijl alle anderen,  de vlieg op het raam inbegrepen, in een freeze gevangen zitten. Even ademruimte, om de werkelijkheid van alle kanten te bekijken en een tikje te geven. Niet te hard, niemand mag weten van jouw magische truuk. Maar verder is mijn ijzeren gezondheid legendarisch.

Tot Vosje. Bron van geluk en vreugde, maar ook overdrager van heel veel ziektekiemen, waar ik op mijn gevorderde leeftijd blijkbaar erg bevattelijk voor ben. Maanden ben ik zo al kwijtgeraakt in 2017, en het jaar is niet eens halfweg. Afgelopen week was het weer zover. Buikgriep. Ik mag dan koppig zijn, na twee slapeloze nachten buig ik toch deemoedig het hoofd. Er zit niks anders op dan uitzieken. Eén dag wil ik me toestaan. Een dag als een groot gapend gat waarin ik de krachten die door mijn lijf gieren vrij spel zal geven. Verzet is nutteloos, ik kom er toch aan de andere kant weer uit, gelouterd en als nieuw.

Er valt verder niks te klagen. Het wordt gewoon een luie, vormeloze dag, soezend in de zetel naast de boekenkast. Er zijn half en helemaal niet gelezen romans, filosofen in hapklare pockets, hermetische dichtbundels en kortverhalen. Het recentste Liegend Konijn ligt bovenaan, maar voor poëzie blijkt mijn hoofd niet helder genoeg, en bovendien, ik moet toch weer rechtstaan, de laatste krachten sijpelen uit mijn lijf.

Het is al middag wanneer ik Jamal’s Herinneringen in aluminiumfolie probeer. Te droog en te dichtbij schuif ik het opzij, samen met die ene niet opgegeten boterham, mijn optimistische poging tot lunch. Even proef ik nog van Mathias Enard’s Kompas, een leven in de Oriënt en de liefde, samengebald in één slapeloze nacht. Maar eerst moet ik naar de apotheek. Echt.

Terug voel ik de koorts opkomen. Met een dafalgan nestel ik me opnieuw in de zetel, en drie uur dwaal ik tussen Parijs, Wenen, Istanbul, Damascus en Aleppo, tussen muziek en kunst, West en Oost en de vage grenzen ertussen, de negentiende eeuw en vandaag. Dat ik zelf ril van de koorts merk ik pas wanneer ik met bevende hand dit aanduid:

Ik wil me niet verdiepen in de namen van ziekten; dokters en astronomen dopen hun ontdekkingen graag met hun eigen naam, botanici met die van hun vrouw – à la rigueur is het misschien te begrijpen dat iemand dolgraag peetvader wordt van een asteroïde, maar waarom hebben die grote chirurgijnen huiveringwekkende en, wat meer is, ongeneeslijke ziekten naar zichzelf genoemd, hun achternaam is heden synoniem met falen, falen en onmacht, charcot, creutzfeld, pick, huntington, stuk voor stuk esculapen die (in een merkwaardige metonymie: de genezer voor het ongeneeslijke) uitgroeiden tot de ziekte zelf (….). 

Mathias Enard, Kompas

Wat weten we weinig! Wat weet ik weinig! Van het Midden-Oosten, die rijke wereld die Mathias Enard beschrijft al zo goed als niks – en nu is het onherroepelijk te laat, na Powells toespraak is geweld er de dominante kracht geworden. En wat leef ik zuinig! Ik kleur binnen de lijnen, risicoschuw als ik ben. Wat zal ik zeggen, straks, wanneer ik net als Franz Ritter, het hoofdpersonage van het boek, terminaal ziek zal zijn? Dat moment komt, het komt voor iedereen. Zal ik dan zeggen dat ik echt heb geleefd, dat ik er alles heb uitgeperst? Zal ik tevreden kunnen zijn met al mijn falen?

Maar eerst moet ik opstaan, een vlaag van misselijkheid treft me midscheeps. Het doet pijn, en even, even maar, terwijl de thermometer me vertelt dat de koorts maar blijft stijgen, veertig bijna, denk ik dat het al zover is.

Een lauw bad helpt. Ik kijk hoe mijn ouder wordend lichaam rimpelt, de tijd stil zetten is me na 2003 nooit meer gelukt. Het water ontspant me, ik val bijna in slaap. Ik beef niet meer, en terwijl het water koud wordt, wint mijn hoofd aan helderheid. Het is alweer voorbij. Ik sta recht, droog me zorgvuldig af.

De woonkamer is een puinhoop. Ik zet de radio aan, leg de stapels boeken recht en laat de gewone wereld weer binnen.

 

Advertenties

4 gedachtes over “Kompas

  1. amai, je had het weer stevig te pakken, Dirk!
    herkenbare worstelingen voor mij (het juiste boek, het risicoschuwe leven…) – zelfs zonder buikgriep
    en ik moest natuurlijk glimlachen om Jamal 🙂
    mooie muziek ook!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s