Imperfectie


Er staat iets te gebeuren in België. De dood van de vader des vaderlands mag een en ander dan wel on hold hebben gezet, het pre-revolutionaire gevoel woekert onderhuids verder. Ook in hun zwart rouwkostuum springen journalisten als opgewonden jongetjes van het ene been op het andere, om ons te vertellen dat de partijprogramma’s deze keer echt wel verschillen, dat links en rechts weer bestaan – zelfs de koude oorlog is terug, net als de bende van Nijvel. Alleen Jean-Luc Dehaene ontbreekt nu.

De gladiatoren van vandaag gebruiken zelf alleen nog superlatieven, en nadat ze elkaar verbale kletsen rond de oren hebben uitgedeeld, geven ze interviews waarin ze peinzend voor zich uit staren en hun kwetsbare ziel blootleggen. Het goede voor iedereen, voor minder gaan ze niet – zo waren ze altijd al, trouwens.

De uitnodiging voor de viering van de ‘dag van de imperfectie’ kwam dan ook net op tijd.

Je zou verwachten dat alleen figuranten uit de schilderijen van Hieronymus Bosch zouden ingaan op de uitnodiging van kunstenaar Wim De Prez, maar dat viel mee. Het ronde zaaltje van de school – een betere locatie was voor het onderwerp niet denkbaar – was helemaal volgelopen.

Maar wat bleek? Over imperfectie praten zonder het ook over perfectie te hebben is moeilijk.

foto © Ria Aerts
foto © Ria Aerts

Wabi sabi is een Japans begrip, waarmee het Boeddhisme esthetiek verbindt met de vluchtigheid van het bestaan. Niets is voor altijd, niets heeft een definitieve vorm of finale bestemming. Perfectie kan dus niet bestaan, ernaar streven is zinloos. Imperfectie bewijst dat er leven is voor de dood, en dat verdient onze eeuwige dankbaarheid. Onze huizen moeten naar dat besef worden ingericht, onze kunst erdoor geïnspireerd, en onze levens ernaar geleid. Aanvaarden dat wat is, is.

Dat besef dringt altijd opnieuw door in onze kunst en cultuur, zei William Ploegaert. Alleen kunnen wij, in het Westen, het blijkbaar niet laten om die tijdelijkheid toch maar weer om te zetten in de nieuwste interieurhype. Mét regeltjes over hoe wabi sabi er nu precies dient uit te zien. Om de confrontatie met die imperfectie te temmen, pakken we ze in als de nieuwe perfectie.

Maar voor we zo ver zijn, proberen we eerst om recht te maken wat krom is, en leggen we de structuren die we in onze geest maken op  aan de werkelijkheid. Het is diep geworteld, die drang om van wat we aantreffen iets anders te maken. Het is ook de essentie van politiek.

En zo hebben we weer een debat, deze dagen, al is niet altijd duidelijk waarover dat dan precies gaat. Laat staan hoe zich dat na de verkiezingen in daden zal vertalen. Wat zogenaamd moeilijk is, de overkapping van de Antwerpse ring bijvoorbeeld, of de nachtvluchten boven Brussel, wordt ‘over de verkiezingen heen getild’. Alsof de mening van de kiezer een gigantische barrière is, en zijn egoïsme noch zijn gezond verstand mogen worden aangesproken.

Of toch niet te rechtstreeks. De heilstaat, zoals die in elk partijprogramma anders staat beschreven, kan die toets maar moeilijk verdragen.

Perfectie is niet zo eenduidig, ook niet in de zorg om lichaam en geest, waar maakbaarheid de nieuwe realiteit is geworden, aldus filosoof Johan Braeckman. En een dwang. Ziekenzorg is geëvolueerd naar gezondheidszorg. Waar de geneeskunde vroeger als doel had om ziektes leefbaar te maken en – in een zeldzaam geval – te genezen, streven we vandaag naar een eeuwigdurende gezondheid, die veel meer is dan de afwezigheid van ziekte.

Het is het streven naar perfectie in de praktijk gebracht. Onze persoonlijke heilstaat. Die iedereen net zo individueel invult als de collectieve tegenhanger. Van de man die een kat wou zijn, over de vrouw die er, na vele operaties, uitziet als Barbie, tot de doorsnee puber met blokjes op de tanden.

Er is nochtans een biologisch fundament. Symmetrie vinden we aantrekkelijk. Maar alleen zolang het niet overdreven is. Wat te dicht nadert bij het ideaalbeeld, vinden we griezelig, en kijk – eigenlijk vinden we het doods. Wabi sabi is niet ver weg.

Geen leven zonder imperfectie.

Het besef leidt tot nederigheid, en tot respect. En het is niet eens alleen waar op metafysisch vlak. Op het moment dat de oerknal energie omzette in massa, gebeurde er een kleine onregelmatigheid. Daardoor is er net iets meer materie dan anti-materie. Foutje. Maar wel het foutje waaraan we dit universum, en dus bij uitbreiding ook onszelf te danken hebben.

Nederigheid en respect. Zelfs onze politici, die we in deze verkiezingstijden opjutten en harder laten lopen en roepen dan goed is voor ons en voor hen zelf, verdienen dat. En de prijs van de imperfectie. Gelukkig.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s