Aderlaten


Het is met drukke gebaren dat de Turkse barbier me duidelijk maakt dat hij, naast het knippen van mijn haar, ook mijn wangen, hals en nek superglad zal gaan scheren. Het is een baardloze periode, dus hoe zou ik dat kunnen weigeren? Turkse handelaren zijn bovendien zeer overtuigend, eerder op de reis heb ik me al met enig plezier helemaal laten inpakken door een slap verhaal over oude munten. Hier ben ik ten minste zeker dat ik ook echt iets ga krijgen voor mijn paar lira’s.

Geen gedoe met viervoudige scheermesjes bij een Turkse barbier, maar een vers gewet simpel mes, vlijmscherp. En dan wordt er geschraapt, de baardhaartjes tot in de wortel gekrenkt. En achteraf met een vlammetje afgebrand. Veel beter dan mijn Philips driekoppig scheermonster thuis.

Het ziet er allemaal gevaarlijker uit dan het is, het mes ligt vast in de hand, en mannen hebben zich sinds eeuwen op deze manier laten scheren. Per ongeluk een dodelijke snee in de hals oplopen is onwaarschijnlijk, en ik ken hier niemand die mijn dood zou kunnen willen bestellen.

Een terras op de Groenplaats, Antwerpen - of nee, het was toch in Aksaray, Turkije
Een terras op de Groenplaats, Antwerpen – of nee, het was toch in Aksaray, Turkije

Terwijl hij aan de slag gaat, bedenk ik me dat vlijmscherp niet het juiste woord is voor een scheermes. Want een vlijm – niet als bepaling, maar als zelfstandig naamwoord – is een mes dat  niet gebruikt werd om te scheren, maar wel om aderlatingen uit te voeren. Ook een vakdomein van de barbier, daar niet van, maar een behandeling die in onbruik is geraakt.

Aderlatingen zijn nochtans gedurende duizenden jaren uitgevoerd. In de theorie die eraan ten grondslag ligt, staan de lichaamssappen centraal.  Daar zijn er vier van, als een inwendige weerspiegeling van de vier elementen waaruit de buitenwereld bestaat. In de mens worden dat vier humeuren: zwarte gal (in het Grieks  melan choilè), gele gal (xantha cholè), bloed, en slijm (phlegma). Die moeten in evenwicht zijn. Indien niet, dan ben je ziek.

Vandaag blijven van die theorie vooral veel beelden en woorden over. Melancholische, flegmatieke en kolerieke mensen herkennen zich direct, alleen de warmbloedige, sanguine types hebben hun weg naar het Nederlands niet echt gevonden.

Het klinkt verleidelijk, zo’n simpele theorie die alles uit kan leggen, en op het eerste zicht niet wordt tegengesproken door de zichtbare werkelijkheid. En als iedereen ze gelooft, waarom niet dan? Orde brengen in wat chaotisch lijkt, categorieën maken, verklaren. Zo’n theorieën zijn van alle tijden, en beantwoorden aan een even grote basisbehoefte van mensen als hoofd en andere beharing onder controle houden.

Tussen dat gemijmer door was ik toch maar blij dat ook Turkse barbiers het aderlaten niet meer als hun kerntaak beschouwen. Want mooie theorie of niet, de praktijk heeft wel veel dodelijke slachtoffers gemaakt, tot koningen en presidenten toe.

Als het aftappen van bloed niet meer de aangewezen oplossing is, dan moeten we wel wat anders. Want streven naar evenwicht, balans, en gelijkmoedigheid, het is nog steeds een mindfull ideaal. We mediteren ervoor, doen een sapjeskuur, detoxen, beoefenen yoga, gaan bij een sekte, lopen halve of hele marathons … sommigen schrijven er zelfs blogs over en voor. Het zit diep in de mens.

Het is een prettig, maar ijdel streven, in de meeste gevallen. We sukkelen verder van de ene colère naar de volgende melancholische bui. We wijten het aan te veel stress, te weinig stress, te veel communicatie en altijd-verbonden-zijn en aan eenzaamheid en contactarmoede, aan het ongebreidelde kapitalisme of de staat die zich te veel moeit, desnoods gewoon aan de hebzucht van bankiers. Aan iedereen en alles dus, terwijl we weten dat de enige momenten waarop de condition humaine ons even met rust laat, de zeldzame momenten zijn van echte liefde. Of misschien, eerder nog, de herinnering daaraan, achteraf, wanneer we alleen zijn.

Of van een heel goede tafel, dat kan ook.

Wat zeker is, aderlaten helpt niet. Weggooien, jezelf uitgommen, dat is niet de manier om met het leven in het reine te komen.

Terug buiten, in de warme Turkse zon, gaan we op zoek naar een biertje. We zijn in Aksaray, het oostelijke uiteinde van Anatolië, diep in Turkije dus. Terrassen zijn er genoeg, en het voorbij flanerende publiek lijkt verdacht veel op wat je op de Groenplaats kan zien: meisjes in schooluniform, gezinnen met jonge kinderen, oude mannen met een pet. Het leven barst uit alle poriën op dit plein, en ik snuif diep.

Nee, bloed hoort niet langzaam uit een arm te sijpelen. Het hoort in je lijf, rond gepompt door een hart, jong van geest.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s